ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΚΤΟΥ

Λαπαροσκοπική/Ανοικτή Κολεκτομή

Καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις του παχέος εντέρου συχνά απαιτούν την αφαίρεση τμήματος του. Η λαπαροσκοπική χειρουργική επιτρέπει την ασφαλή αφαίρεση του παχέος εντέρου, με άριστο λειτουργικό και σε περίπτωση κακοήθειας ογκολογικό αποτέλεσμα, έχοντας το πλεονέκτημα του μειωμένου πόνου και της ταχύτερης ανάρρωσης. Εφόσον όμως θεωρηθεί ασφαλέστερο το ανοικτό χειρουργείο, σε έμπειρα χέρια, και με σωστή υποστήριξη από αναισθησιολόγους και νοσηλευτικό προσωπικό, η ανάρρωση μπορεί να είναι ταχύτατη.

Απολίνωση Αιμορροΐδων-Αιμορροϊδεκτομή

Η αιμορροΐδοπάθεια είναι μια από τις πιο συχνές χειρουργικές παθήσεις. Η απολίνωση αιμορροΐδων, είτε με ελαστικούς δακτυλίους σε εξωτερική βάση, ή με τη χρήση υπερήχων στο χειρουργείο, είναι αποτελεσματική στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, και προσφέρει ταχύτατη ανάρρωση, με μόνο ελάχιστες περιπτώσεις να χρειάζονται κλασική, επώδυνη και πιθανώς αιματηρή αιμορροϊδεκτομή.

Ολική Κολεκτομή με Είλεο-Λήκυθο-Πρωκτική Αναστόμωση (J pouch)

Σε ασθενείς με ανθεκτική Ελκώδη Κολίτιδα, Σύνδρομο Οικογενούς Πολυποδίασης και σε κάποιους ασθενείς με Ακαθόριστη Κολίτιδα, είναι απαραίτητη η αφαίρεση ολόκληρου του παχέος εντέρου και του ορθού. Στη συνέχεια, και ανάλογα με τη γενική κατάσταση, γίνεται αποκατάσταση με δημιουργία νέου ορθού από λεπτό έντερο ώστε να υπάρχει μια όσο το δυνατόν φυσιολογική λειτουργία. Η επέμβαση γίνεται σε στάδια και περιλαμβάνει τη δημιουργία ειλεοστομίας που συνήθως είναι προσωρινή. Σπάνια μπορεί ν αποφασιστεί σε ηλικιωμένους ασθενούς να παραμείνει ως μόνιμη λύση ενώ σε πολύ επιλεγμένα περιστατικά μπορεί να ολοκληρωθούν όλα τα στάδια της επέμβασης σε ένα χειρουργείο χωρίς ν απαιτηθεί ειλεοστομία. 

ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΡΩΚΤΟΥ

Το παχύ έντερο έχει μήκος περίπου 1,5 μέτρο. Ξεκινάει στο δεξιό κάτω μέρος της κοιλιάς, όπου ενώνεται με το λεπτό έντερο. Στη συνέχεια ακολουθεί ανοδική πορεία στο δεξί πλάγιο της κοιλιάς (ανιόν κόλον), ακριβώς κάτω από το ήπαρ ακολουθεί καμπή περίπου 90 μοιρών και κατευθύνεται εγκάρσιο προς το αριστερό τμήμα της άνω κοιλιάς και το σπλήνα (εγκάρσιο κόλον), όπου συνεχίχει καθοδικά προς το αριστερό κάτω τεταρτημόριο της κοιλιάς (κατιόν κόλον). Αφού ακολουθήσει μερικές καμπές (σιγμοειδές κόλον), ακολουθεί σχεδόν ευθεία πορεία στο τελικό τμήμα του (ορθό) και καταλήγει στον πρωκτό. 

Βασική λειτουργία του παχέος εντέρου είναι η απορρόφηση νερού από το εντερικό περιεχόμενο και η δημιουργία των κοπράνων, τα οποία στη συνέχεια αποβάλλονται από τον οργανισμό. Παράλληλα, μέσω της μικροβιακής χλωρίδας συμβάλει σε έναν μεγάλο αριθμό άλλων λειτουργιών όπως σύνθεση και απορρόφηση πρωτεϊνών και διατήρηση της σωστής λειτουργίας του εντέρου.

Το παχύ έντερο είναι υπεύθυνο για μια σωρεία ανατομικών και λειτουργικών παθήσεων που μπορεί να είναι από ενοχλητικές, έχοντας σοβαρό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής ενός ασθενούς, μέχρι και επικίνδυνες. Η πιο σημαντική εξέταση για την ακριβή εκτίμηση της κατάστασης του παχέος εντέρου είναι η κολονοσκόπηση, η οποία από μόνη της έχει βοηθήσει στην πρώιμη διάγνωση αλλά κυρίως στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, συμβάλλοντας έτσι στη σημαντική βελτίωση της επιβίωσης από τη συχνή αυτή νόσο.

ΙΔΙΟΠΑΘΕΙΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΙΣ ΝΟΣΟΙ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ (ΙΦΝΕ)

Οι ΙΦΝΕ είναι μια κατηγορία παθήσεων του παχέος εντέρου που χαρακτηρίζονται από φλεγμονή του τοιχώματος του παχέος εντέρου. Υπάρχουν 2 κατηγορίες, η Ελκώδης κολίτιδα και η Νόσος Crohn. Εμφανίζουν ομοιότητες όσον αφορά τη συμπτωματολογία τους, αλλά και μεγάλες διαφορές όσον αφορά την εντόπιση, τη διάγνωση και ως ένα βαθμό τη θεραπεία τους.

Ελκώδης Κολίτιδα

Η φλεγμονή εντοπίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο παχύ έντερο, με μια μικρή επέκταση στο λεπτό έντερο σε κάποιες περιπτώσεις, και με κάποιες εξωεντερικές εκδηλώσεις. Η φλεγμονή ξεκινάει πάντα από τον πρωκτό, και επεκτείνεται κατά συνέχεια προς τα κεντρικά τμήματα του παχέος εντέρου, χωρίς να υπάρχει υγιής ιστός μεταξύ των αλλοιώσεων. Δεν προσβάλλεται ολόκληρο το τοίχωμα του παχέος εντέρου, και η φλεγμονή δεν επεκτείνεται σε άλλα όργανα. Ο βλεννογόνος του παχέος εντέρου εμφανίζει εξελκώσεις ενώ μπορεί να συνυπάρχουν πολλαπλοί ψευδοπολυποδες σε φάση επούλωσης του εντέρου. Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν περιόδους εξάρσεων και υφέσεων. Η πλειοψηφία εμφανίζει σταθερή νόσο κατά την κολονοσκόπηση, αλλά μπορεί να διαπιστωθεί περαιτέρω επέκταση της φλεγμονής σε κεντρικότερα τμήματα του εντέρου. Ενώ οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν τα κλασικά συμπτώματα, συχνά μπορεί να υπάρχει τοξική κολίτιδα, με πολλαπλές αιμορραγίες και βαριά κατάσταση του ασθενούς. Σημαντική είναι επίσης η πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου σε ασθενείς με εκτεταμένη ελκώδη κολίτιδα, με φλεγμονή τουλάχιστον της μισής έκτασης του παχέος εντέρου. Είναι σημαντική λοιπόν η τακτική παρακολούθηση με κολονοσκόπηση.

Νόσος Crohn

Αντίθετα με την ελκώδη κολίτιδα, η νόσος Crohn μπορεί να προσβάλει ολόκληρο το γαστρεντερικό σύστημα, από το στόμα ως τον πρωκτό, και τυπικά εμφανίζεται με τμηματικές αλλοιώσεις ανάμεσα στις οποίες παρεμβάλλονται τμήματα υγιούς ιστού. Η φλεγμονή επεκτείνεται σε όλο το πάχος του τοιχώματος του εντέρου και επεκτείνεται σε παρακείμενα όργανα οδηγώντας σε αποστήματα και συρίγγια. Επίσης εμφανίζει εξωεντερικές εκδηλώσεις, ενώ υπάρχει ισχυρή συσχέτιση τόσο με αυτοάνοσα νοσήματα, όσο και με γενετικούς παράγοντες. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Παρόλο που η Ελκώδης Κολίτιδα και η Νόσος Crohn είναι διαφορετικές παθήσεις, εμφανίζουν μερικά παρόμοια συμπτώματα όπως κοιλιακό άλγος, διάρροια, αιμορραγίες γαστρεντερικού και απώλεια βάρους. Η αναιμία είναι επίσης αρκετά συχνή. Οι εξωεντερικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν αρθρίτιδες, δερματικές βλάβες, σκληρυντική χολαγειίτιδα και οφθαλμικές παθήσεις.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Τα συμπτώματα των ΙΦΝΕ είναι πολλαπλά και άτυπα, αλλά κατευθύνουν στη διάγνωση, και κυρίως θέτουν την ένδειξη για κολονοσκόπηση, η οποία είναι η εξέταση εκλογής, και σε συνδυασμό με πολλαπλές βιοψίες θέτει τη διάγνωση. Μπορεί να είναι απαραίτητη η διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων όπως Αξονικής η Μαγνητικής Τομογραφία, ειδικά στη νόσο Crohn. Η αξονική τομογραφία είναι επίσης σημαντική για τη διάγνωση επιπλοκών όπως τοξικού μεγάκολου στην ελκώδη κολίτιδα, ή σηπτικών και άλλων επειγουσών επιπλοκών στη νόσο Crohn. Σε σπάνιες περιπτώσεις είναι δύσκολο να γίνει διαφοροδιάγνωση μεταξύ νόσου Crohn και ελκώδους κολίτιδας, οπότε τίθεται η ένδειξη ακαθόριστης κολίτιδας.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία πρώτης γραμμής και στις δυο περιπτώσεις είναι φαρμακευτική, με ένα συνδυασμό ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, κορτικοστεροειδών και μονοκλονικών αντισωμάτων, με εξατομίκευση για κάθε ασθενή. Η χειρουργική αντιμετώπιση έχει διαφορετικές ενδείξεις, διαφορετικές αρχές, και διαφορετικές τεχνικές στις δυο περιπτώσεις. 

Η ελκώδης κολίτιδα μπορεί ν αντιμετωπιστεί χειρουργικά με ολική αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού, και δημιουργία νεοληκύθου που επιτρέπει φυσιολογική εντερική λειτουργία (Ολική κολεκτομή- J pouch) (βλέπε σελίδα). Η επέμβαση μπορεί να χρειαστεί να γίνει σε 2 η 3 στάδια, και περιλαμβάνει τη δημιουργία προσωρινής ειλεοστομίας, που επιτρέπει στο έντερο να επουλωθεί και γενικά προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια. Υποψήφιοι για χειρουργική αντιμετώπιση είναι ασθενείς με τοξικό μεγάκολο, ασθενείς με εμμένοντα συμπτώματα παρά τη θεραπεία, ή με φαρμακευτικές παρενέργειες, και άτομα με κίνδυνο ανάπτυξης κακοήθειας. Η επέμβαση είναι περίπλοκη και πρέπει να γίνεται από έμπειρη εξειδικευμένη ομάδα.

Στη Νόσο Crohn οι χειρουργικές επεμβάσεις είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση επιπλοκών και μόνο. Η νόσος δε θεραπεύεται χειρουργικά, και μπορεί να υποτροπιάσει ακόμα και μετά από ένα πολύ επιτυχημένο χειρουργείο. Για αυτό το λόγο προσπαθούμε όσο μπορούμε να αποφύγουμε το χειρουργείο, και εφόσον είναι απαραίτητο κάνουμε όσο πιο περιορισμένες επεμβάσεις γίνεται, προσπαθώντας να διατηρήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο μήκος εντέρου. Ο λόγος είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις, ευτυχώς σπάνιες, οι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν επανειλημμένα χειρουργεία, και η συνεχής αφαίρεση τμημάτων εντέρου μπορεί να οδηγήσει στο λεγόμενο Σύνδρομο Βραχέος Εντέρου, μια κατάσταση που οδηγεί σε εντερική ανεπάρκεια λόγω ανεπαρκούς απορρόφησης θρεπτικών ουσιών. Η πιο συνηθισμένη επέμβαση για νόσο Crohn είναι η Δεξιά Κολεκτομή -Ειλεοτυφλεκτομή καθώς το τελικό τμήμα του εντέρου είναι αυτό που πάσχει πιο συχνά και εμφανίζει στενώσεις και έντονη φλεγμονή. Άλλες επεμβάσεις που μπορούν να χρειαστούν είναι άτυπες εκτομές λεπτού και παχέος εντέρου, αντιμετώπιση αποστημάτων, συριγγίων κτλ.

ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ

α εκκολπώματα είναι μικρές σακοειδείς προβολές του τοιχώματος του παχέος εντέρου. Μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του παχέος εντέρου αλλά είναι συχνότερα στην περιοχή του σιγμοειδούς κόλου λόγω των υψηλών πιέσεων που αναπτύσσονται  κατά την αφόδευση εντός του εντερικού σωλήνα. Είναι πιο συχνά στους ηλικιωμένους και είναι σχεδόν άγνωστη πάθηση στις χώρες του τρίτου κόσμου, κυρίως λόγω της υψηλής περιεκτικότητας της διατροφς σε φυτικές ίνες. 

Εκκολπωμάτωση ονομάζεται η παρουσία εκκολπωμάτων χωρίς να προκαλούν συμπτώματα.

Εκκολπωματική νόσος ονομάζεται η εμφάνιση συμπτωμάτων από τα εκκολπώματα. 

Εκκολπωματίτιδα ονομάζεται η φλεγμονή του τμήματος του παχέος εντέρου που περιέχει τα εκκολπώματα και είναι επείγουσα κατάσταση.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Η εκκολπωματική νόσος εμφανίζεται συνήθως με πόνο στην κοιλιά, κατά κύριο λόγο στο αριστερό κατώτερο τμήμα της. Ο πόνος μπορεί να έχει κολικοειδή χαρακτήρα, αυξομειώνοντας σε ένταση ακολουθώντας τις συσπάσεις του εντέρου, βελτιώνεται μετά από κένωση οπότε και μειώνεται η πίεση εντός του εντέρου, και χειροτερεύει μετά από φαγητό όταν κινητοποιείται το έντερο και τα κόπρανα κατεβαίνουν προς το ορθό. Η εκκολπωματική νόσος είναι αποτέλεσμα αλλά και αιτία δυσκοιλιότητας καθώς η παρουσία των εκκολπωμάτων και αλλοιώσεις από παλιές φλεγμονές διαταράσσουν τη λειτουργία του παχέος εντέρου και διαταραχή της κινητικότητας. Αντίστοιχα μπορεί να προκληθεί και διάρροια ή εναλλαγές δυσκοιλιότητας και διάρροιας, ενώ δεν είναι σπάνια και η αιμορραγία. 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η διάγνωση της εκκολπωματικής νόσου γίνεται από το ιστορικό και την εξέταση του ασθενούς, με τη βοήθεια κολονοσκόπησης και αξονικής τομογραφίας. Ειδικά η κολονοσκόπηση γίνεται όχι μόνο για να επιβεβαιώσει τη διάγνωση, αλλά και για να αποκλείσει την πιθανότητα κακοήθειας που μπορεί να προκαλέσει παρόμοια συμπτώματα. 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η αντιμετώπιση της εκκολπωματικής νόσου είναι κατά κύριο λόγο φαρμακευτική και υποστηρικτική, με αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών στη διατροφή, και αναλγητικά για την αντιμετώπιση του πόνου. Αντιφλεγμονώδη καλό είναι να αποφεύγονται γιατί αυξάνουν την πιθανότητα αιμορραγίας. Σε περίπτωση πολύ έντονων συμπτωμάτων που δεν αντιμετωπίζονται με τη συνήθη αγωγή, ή αν υπάρχουν επανειλημμένα επεισόδια εκκολπωματίτιδας, μπορούμε να αποφασίσουμε τη διενέργεια Λαπαροσκοπικής Σιγμοειδεκτομής (βλέπε σελίδα κολεκτομή).

ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

Οι πολύποδες είναι μικρές προσεκβολές του τοιχώματος του εντέρου, που προκαλούνται από υπερπλασία των κυττάρων του εντέρου. Η σημασία τους έγκειται στην τάση που έχουν να αυξάνονται σε μέγεθος, και να μεταλλάσσονται σε καρκίνο, που αν δε διαγνωσθεί έγκαιρα, μπορεί να έχει πολύ κακή πρόγνωση. Ενώ δεν οδηγούν όλοι οι πολύποδες παχέος εντέρου σε καρκίνο, όλες οι περιπτώσεις καρκίνου παχέος εντέρου προέρχονται από πολύποδες. Η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση πολυπόδων οδηγεί σε μειωμένη πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου παχέος εντέρου.

ΑΝ και στην πλειοψηφία τους οι πολύποδες είναι σποραδικοί και δε σχετίζονται με κληρονομικότητα, υπάρχουν οικογενή σύνδρομα πολυποδίασης που οδηγούν σε αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου: 

Οικογενής Πολυποδίαση Παχέος Εντέρου (FAP): Προϋπάρχει οικογενειακό ιστορικό στο 75%, ενώ στο 25% εμφανίζεται ως νέα μετάλλαξη. Το παχύ έντερο είναι καλυμμένο με εκατοντάδες πολύποδες, οι οποίοι τείνουν να εξαλλαγούν σε καρκίνο πριν την ηλικία των 40 κατά μέσο όρο.

Κληρονομικός μη πολυποδιακός καρκίνος παχέος εντέρου ή Σύνδρομο Lynch: Είναι υπεύθυνος για την εμφάνιση περίπου 5% περιστατικών καρκίνου παχέος εντέρου παγκοσμίως. Για τη διάγνωση του στηριζόμαστε στα κριτήρια του Amsterdam II, και πρέπει στο οικογενειακό ιστορικό να υπάρχουν 3 ή περισσότεροι συγγενείς με σχετική κακοήθεια (παχέος εντέρου, ενδομητρίου, λεπτού εντέρου ουρητήρα ή νεφρικής πυέλου), σε 2 ή περισσότερες γενιές, με τουλάχιστον έναν να έχει διαγνωσθεί πριν την ηλικία των 50, και ένας από τους παραπάνω να είναι συγγενής πρώτου βαθμού των άλλων δύο. 

Σύνδρομο Peutz-Jeghers: Συνυπάρχουν πολλαπλοί πολύποδες με υπέρχρωση χειλών, στόματος και δακτύλων. Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξη καρκίνου του γαστρεντερικού συστήματος, μαστών, γυναικολογικών καρκίνων, πνεύμονα, χοληφόρου δέντρου, παγκρέατος και όρχεων.

Σύνδρομο νεανικής πολυποδίασης: Υπάρχουν πολλαπλοί πολύποδες παχέος εντέρου, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου τόσο στο έντερο όσο και σε άλλα όργανα, ως το 10%. Συνήθως συνιστάται κολεκτομή και παρακολούθηση με ενδοσκόπηση για μείωση της πιθανότητας ανάπτυξης καρκίνου.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Συνήθως οι πολύποδες δεν προκαλούν καθόλου συμπτώματα, ειδικά σε αρχικά στάδια. Όσο αυξάνουν σε μέγεθος μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα, όπως αιμορραγία ή αναιμία, αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου, ύπαρξη βλέννας στις κενώσεις, ‘η εντερική απόφραξη με εμετούς και πλήρη αναστολή αερίων και κοπράνων αν ο πολύποδας γίνει πολύ μεγάλος.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η μέθοδος εκλογής για τη διάγνωση και θεραπεία των πολυπόδων παχέος εντέρου σε αρχικά στάδια είναι η ολική κολονοσκόπηση που επιτρέπει την αναγνώριση, λήψη βιοψίας και αφαίρεση του πολύποδα. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να ελεγχθεί το τελικό τμήμα του εντέρου μόνο, με σιγμοειδοσκόπηση. Η Αξονική Κολονογραφία είναι μια καλή εναλλακτική για τη διάγνωση βλαβών μεγέθους μισού εκατοστού και άνω, αλλά έχει περιορισμούς όσον αφορά την αναγνώριση μικρών πολυπόδων κυρίως στο τελευταίο τμήμα του εντέρου. Η κολονική κάψουλα ενδοσκόπησης είναι άλλη μια εναλλακτική, αλλά και πάλι δεν επιτρέπει τη λήψη βιοψιών. 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Όλοι οι πολύποδες πρέπει να αφαιρούνται ενδοσκοπικά και να στέλνονται για βιοψία ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα κακοήθειας. Μεγάλοι πολύποδες που δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθούν με απλή πολυπεκτομή, μπορούν ν αντιμετωπιστούν με προχωρημένες ενδοσκοπικές τεχνικές όπως EMR και ESD. Αν δεν υπάρχει άλλος τρόπος, μπορεί να είναι απαραίτητη η διενέργεια χειρουργικής επέμβασης για αφαίρεση είτε του πολύποδα, ή του τμήματος του εντέρου που τον περιέχει.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

Ο καρκίνος παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη συχνότερη διάγνωση καρκίνου στην Ευρώπη, και τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Η συνολική πενταετής επιβίωση μετά από μια τέτοια διάγνωση είναι στο 60%, με τεράστιες διαφορές ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Εφόσον ο καρκίνος διαγνωσθεί σε πρώιμα στάδια η πλήρης θεραπεία υπολογίζεται στο 90-100%, ενώ σε πολύ προχωρημένα στάδια η πρόγνωση είναι τραγική, με πενταετή επιβίωση που μπορεί να πέσει στο 5%.

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μια πολύ καλά μελετημένη νόσος. Είναι γνωστοί τόσο οι παράγοντες κινδύνου, όσο και η εξέλιξη, από έναν μικρό καλοήθη πολύποδα σε μια νόσο που είναι απειλητική για τη ζωή. Είναι λοιπόν προφανές πόσο σημαντικό, όσο και εφικτό είναι να μειώσουμε την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου, ή να φροντίσουμε ώστε να ανακαλυφθεί όσο το δυνατόν νωρίτερα. Αναπτύσσεται λόγω συσσώρευσης μεταλλάξεων στα κύτταρα του παχέος εντέρου. Το πρώτο στάδιο είναι η ανάπτυξη ενός μικρού πολύποδα, ο οποίος μπορεί ν αυξάνεται σε μέγεθος. Δεν οδηγούν όλοι οι πολύποδες σε ανάπτυξη καρκίνου. Όμως όλες οι περιπτώσεις καρκίνου αναπτύσσονται σε έδαφος πολύποδα. Το 95% των περιπτώσεων καρκίνου παχέος εντέρου εμφανίζονται χωρίς να υπάρχει προδιάθεση. Στο 5% προϋπάρχει, είτε Ιδιοπαθής Φλεγμονώδης Νόσος Εντέρου ή κληρονομούμενο σύνδρομο Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου παχέος εντέρου είναι η χρόνια κατανάλωση κόκκινου ή επεξεργασμένου κρέατος, η έλλειψη φυτικών ινών στη δίαιτα, η έλλειψη άσκησης, το αλκοόλ και το κάπνισμα. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το σημείο στο οποίο αναπτύσσεται ο καρκίνος. Οι αλλαγές της καθημερινής λειτουργίας του εντέρου, όπως δυσκοιλιότητα, διάρροια ή εναλλαγή ανάμεσα στα δυο, μπορεί να υποκρύπτουν προοδευτική στένωση του εντέρου από μάζα. Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχει κοιλιακός πόνος, διάταση της κοιλιάς, συνεχής αίσθηση προς αφόδευση, ή αίσθημα ατελούς κένωσης του εντέρου. Η παρουσία αίματος στα κόπρανα ή στη λεκάνη της τουαλέτας είναι πολύ ύποπτο σύμπτωμα που πρέπει να μας οδηγεί άμεσα στο γιατρό. Η εμφάνιση αναιμίας με αδυναμία και εύκολη κόπωση, στις μεγαλύτερες ηλικίες οφείλεται σε καρκίνο του παχέος εντέρου μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Η απώλεια βάρους και η ανορεξία μπορεί να υποδεικνύουν προχωρημένη νόσο. 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η παρουσία ύποπτων συμπτωμάτων πρέπει να οδηγεί άμεσα σε γιατρό και σε η ενδοσκοπική εξέταση του εντέρου. Η σιγμοειδοσκόπηση εξετάζει τα τελευταία 50 εκατοστά του παχέος εντέρου, είναι εύκολη και σχετικά ανώδυνη, χρειάζεται πολύ απλή προετοιμασία του εντέρου με κλύσμα, και συνήθως είναι το πρώτο βήμα για τη διερεύνηση αιμορραγίας και διαταραχών κενώσεων. Η κολονοσκόπηση εξετάζει ολόκληρο το παχύ έντερο, και είναι η εξέταση εκλογής εφόσον υπάρχει αναιμία ή ‘συστηματικά’ συμπτώματα. Χρειάζεται πλήρη καθαρισμό εντέρου με φάρμακα που προκαλούν διάρροια, και μπορεί να είναι ενοχλητική, για αυτό γίνεται με ενδοφλέβια αναλγησία και καταστολή. Η αξονική κολονογραφία είναι πιο ανώδυνη εναλλακτική, γίνεται με αξονική τομογραφία με ειδική προετοιμασία, αλλά έχει το μειονέκτημα ότι δεν ανακαλύπτει μικρούς πολύποδες, και εφόσον υπάρχει παθολογία θα χρειαστεί έτσι κι αλλιώς κολονοσκόπηση. Αν με τις παραπάνω εξετάσεις ανακαλυφθεί η ύπαρξη καρκίνου, ο έλεγχος ολοκληρώνεται με βιοψία, αξονική τομογραφία κοιλιάς και θώρακα για αποκλεισμό μεταστάσεων, και, εφόσον πρόκειται για καρκίνο ορθού,  Μαγνητική Τομογραφία Πυέλου. Το PET δεν είναι εξέταση ρουτίνας, αλλά μπορεί να είναι απαραίτητο σε μεμονωμένες περιπτώσεις.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, και είναι πιο απλή και επιτυχής όσο νωρίτερα ανακαλυφθεί. Στα πολύ αρχικά στάδια, μπορεί να είναι αρκετή η αφαίρεση ενός μικρού καρκινικού πολύποδα κατά την κολονοσκόπηση. Μια μάζα η οποία είναι περιορισμένη τοπικά, μπορεί ν αντιμετωπιστεί με Λαπαροσκοπική ή Ανοικτή Κολεκτομή (βλέπε σελίδα) με 90-100% ποσοστό ίασης, συχνά χωρίς να χρειάζεται χημειοθεραπεία. Εφόσον ο καρκίνος είναι σχετικά τοπικά εκτεταμένος, ή αν έχει επεκταθεί σε κοντινούς λεμφαδένες, είναι απαραίτητη η χημειοθεραπεία μετά από χειρουργείο και η πενταετής επιβίωση πέφτει σε 70% ως 40% αντίστοιχα, ενώ σε πολύ προχωρημένες περιπτώσεις η επιβίωση είναι πτωχή.  Η απόφαση για επιπλέον θεραπεία μετά από χειρουργείο, λαμβάνεται από ογκολογικό συμβούλιο, έχοντας υπόψη τα ευρήματα των εξετάσεων πριν το χειρουργείο, και το αποτέλεσμα της βιοψίας μετά την αφαίρεση του όγκου. Σε πολύ πρώιμα στάδια μπορεί να μην είναι απαραίτητη η χημειοθεραπεία, ενώ σε πολύ προχωρημένα στάδια, μπορεί να έχει ένδειξη μόνο μια ήπιας μορφής παρηγορητική θεραπεία. Ακτινοβολία δίνεται μόνο σε περιπτώσεις καρκίνου του ορθού εφόσον η νόσος είναι τοπικά εκτεταμένη.  Υπερήλικες ή πάσχοντες με καρδιολογικές ή αναπνευστικές παθήσεις, μπορεί να μην έχουν τις εφεδρείες για ν αντέξουν γενική αναισθησία και θεραπευτικό χειρουργείο. Σε εκτεταμένη νόσο, η θεραπεία μπορεί να είναι μόνο παρηγορητική με αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, χωρίς ν αφαιρεθεί ο όγκος. Σε τέτοιες περιπτώσεις έχουν εφαρμογή τα μεταλλικά stent που τοποθετούνται από γαστρεντερολόγο ώστε να προληφθεί η απόφραξη.   

ΑΙΜΟΡΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

Η αιμορροΐδοπάθεια είναι μια συχνή πάθηση, που προκαλείται από διόγκωση του αιμορροΐδικού δακτυλίου, δηλαδή φλεβών στην περιοχή του πρωκτού. Περίπου 3 στους 4 ενήλικες θα παρουσιάσουν κάποιου βαθμού αιμορροΐδοπάθεια κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Οι αιτίες, όπως και τα συμπτώματα, μπορεί να διαφέρουν. Σε γενικές γραμμές οφείλονται σε αυξημένη πίεση στην περιοχή λόγω δυσκοιλιότητας, επανειλημμένης άρσης βάρους ή παχυσαρκίας, ή σε συμπίεση των φλεβών, όπως συμβαίνει για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η δυσκοιλιότητα, η ανάγκη για έντονη πίεση και το να καθόμαστε στην τουαλέτα για πολύ ώρα επιδεινώνουν τις αιμορροΐδες. Αντίστοιχο αποτέλεσμα έχει η καθιστική ζωή γενικότερα.   Μπορεί να είναι εσωτερικές όταν αναπτύσσονται στο τοίχωμα του εντέρου, η εξωτερικές, που εμφανίζονται ως διόγκωση κάτω από το δέρμα στην περιοχή του πρωκτού. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την εντόπιση και τη βαρύτητα της αιμορροΐδοπάθειας. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα είναι πόνος και φαγούρα στην περιοχή. Μικρές εσωτερικές αιμορροΐδες εμφανίζονται ως μικροαιμορραγίες μετά την αφόδευση. Λιγότερο συχνά μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή αιμορραγία, η οποία τις περισσότερες φορές σταματά χωρίς κάποια παρέμβαση. Πολύ μεγάλες εσωτερικές αιμορροΐδες μπορεί να προβάλλουν από τον εντερικό σωλήνα μετά την αφόδευση και να χρειάζονται συμπίεση για να επιστραφούν στη φυσιολογική τους θέση. Οι εξωτερικές αιμορροΐδες από την άλλη, μπορούν να θρομβωθούν με αποτέλεσμα πολύ επώδυνη διόγκωση στην περιοχή.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Οι αιμορροΐδες αναγνωρίζονται πολύ εύκολα με την κλινική εξέταση και μόνο, συμπεριλαμβανομένης της δακτυλικής εξέτασης του ορθού. Καλό είναι να διενεργείται κολονοσκόπηση για αποκλεισμό κακοήθειας και άλλων παθήσεων που μπορεί να εμφανιστούν με παρόμοια συμπτώματα, ενώ σε περίπτωση αμφιβολίας η Μαγνητική Τομογραφία Πυέλου και το Ενδοσκοπικό Υπερηχογράφημα μπορούν ν αποκλείσουν άλλες παθήσεις με μεγάλη ακρίβεια. 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η καλύτερη θεραπεία της αιμορροΐδοπάθειας είναι η πρόληψη γι’ αυτό είναι σημαντικό να ξέρουμε από τι προκαλούνται. Στα αρχικά στάδια, είναι επαρκής η αλλαγή του τρόπου ζωής, με δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες και άφθονη ενυδάτωση ώστε να αποφεύγεται η δυσκοιλιότητα. Αν τα παραπάνω δεν αρκούν, μπορεί να είναι απαραίτητη η χρήση φαρμάκων, είτε συμπληρωμάτων με φυτικές ίνες, ή καθαρτικών. Καλό είναι να πηγαίνουμε στην τουαλέτα αμέσως μόλις νιώσουμε την ανάγκη, και να παραμένουμε για όσο λιγότερο γίνεται. Η τακτική άσκηση, ακόμα και ως περπάτημα, και η αποφυγή της καθιστικής ζωής, επίσης βοηθούν πολύ στην πρόληψη και θεραπεία στα αρχικά στάδια. Ήπια συμπτώματα όπως φαγούρα και δυσφορία μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλές παρεμβάσεις. Οι παραπάνω αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι απαραίτητες.  Η περιοχή πρέπει να πλένεται συχνά και να μένει καθαρή και στεγνή. Η χρήση χαρτιού υγείας μπορεί να προκαλέσει μικροτραυματισμούς και να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Είναι προτιμότερος ο καθαρισμός της περιοχής με νερό και σαπούνι, ή με χρήση μωρομάντηλων. Τα ζεστά μπάνια και τα κρύα επιθέματα στην περιοχή μπορούν επίσης να βοηθήσουν. Υπάρχουν αρκετές αλοιφές στο εμπόριο που ανακουφίζουν τ συμπτώματα της αιμορροΐδοπάθειας, ενώ απλά αναλγητικά βοηθούν σε περίπτωση πόνου.

Εφόσον τα συμπτώματα από τις αιμορροΐδες δεν αντιμετωπίζονται με αλλαγή τρόπου ζωής και φαρμακευτική αγωγή, γίνεται πλέον απαραίτητη η επέμβαση. Οι μέθοδοι αντιμετώπισης των αιμορροΐδων δεν έχουν αλλάξει από την αρχαιοελληνική εποχή, όταν ο Ιπποκράτης περιέγραψε τον καυτηριασμό, την απολίνωση και τη χειρουργική αφαίρεση τους. Η απολίνωση των αιμορροΐδων είναι μια γρήγορη αι ανώδυνη μέθοδος που μπορεί ανάλογα με το μέγεθος να γίνει είτε με ελαστικούς δακτυλίους στο ιατρείο, ή με ραφές υπό καθοδήγηση υπερήχων στο χειρουργείο. (βλέπε σελίδα) 

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Οι εξελίξεις στην ιατρική τεχνολογία και στα θεραπευτικά φάρμακα, έχουν βελτιώσει κατά πολύ την επιβίωση στον καρκίνο του παχέος εντέρου. Εφόσον διαγνωστεί πρώιμα, η νόσος θεωρείται θεραπεύσιμη, αλλά και σε προχωρημένα στάδια υπάρχουν συνδυασμοί θεραπείας που επεκτείνουν κατά πολύ την επιβίωση.

Η μόνιμη κολοστομία είναι απαραίτητη όταν υπάρχει καρκίνος πολύ χαμηλά στο ορθό κοντά στον πρωκτό και στους σφιγκτήρες, οπότε για ένα σωστό ογκολογικό αποτέλεσμα κρίνεται επιτακτική η αφαίρεσή τους. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, είναι προσωρινή και με δεύτερο χειρουργείο μπορεί να αποκατασταθεί η συνέχεια του γαστρεντερικού.

Οι πολύποδες προκαλούνται από υπερπλασία του τοιχώματος του εντέρου, και οφείλονται σε γονιδιακές μεταλλάξεις στα κύτταρα του εντέρου. Οι περισσότεροι πολύποδες παραμένουν μικροί και δε δημιουργούν προβλήματα, όμως αν συσσωρευθούν αρκετές μεταλλάξεις, αυξάνονται σε μέγεθος και μπορούν να μετατραπούν σε καρκίνο. Η προληπτική κολονοσκόπηση αναγνωρίζει τους πολύποδες και βοηθάει στην αφαίρεσή τους, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου παχέος εντέρου.

Η αιμορροΐδοπάθεια 1ου βαθμού αντιμετωπίζεται συντηρητικά, με αλλαγή τρόπου ζωής και τοπική φροντίδα. ΟΙ αιμορροΐδες 2ου και 3ου βαθμού μπορούν να αντιμετωπισθούν με απολίνωση (banding) στο ιατρείο, μια φτηνή, γρήγορη, σχετικά ανώδυνη μέθοδο, με ψηλά ποσοστά επιτυχίας και λίγες επιπλοκές. Οι αιμορροΐδες 4ου βαθμού χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΒΙΝΤΕΟ