ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΠΛΗΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ

Λαπαροσκοπική Σπληνεκτομή

Αν και η πιο συχνή ένδειξη για Σπληνεκτομή είναι η ρήξη σπληνός λόγω τραύματος και η επέμβαση γίνεται στα πλαίσια λαπαροτομής σε επείγουσα βάση, υπάρχουν καταστάσεις, κυρίως αιματολογικές, που κάνουν επιτακτική την αφαίρεση του σπληνός. Η επέμβαση μπορεί να γίνει με μεγάλη επιτυχία λαπαροσκοπικά, με ελάχιστο πόνο, ελάχιστη αιμορραγία και ταχύτατη ανάρρωση. 

Λαπαροσκοπική Επινεφριδεκτομή

Τα επινεφρίδια είναι μικροί ενδοκρινείς αδένες που βρίσκονται ακριβώς πάνω από τα νεφρά. Οι παθήσεις τους είναι σπάνιες, αλλά η επέμβαση για την αφαίρεση τους είναι δύσκολη και τεχνικά απαιτητική. Χρειάζεται χειρουργός με μεγάλη εμπειρία στη λαπαροσκοπική χειρουργική για την επιτυχή αφαίρεση του οργάνου χωρίς αιμορραγίες ή άλλες επιπλοκές, ενώ και η αναισθησιολογική υποστήριξη είναι πολύ σημαντική. 

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΣΠΛΗΝΟΣ

Ο σπλήνας είναι ένα συμπαγές όργανο σε μέγεθος γροθιάς που βρίσκεται στο αριστερό άνω τμήμα της κοιλιάς, σε επαφή με το διάφραγμα, τις αριστερές κατώτερες πλευρές, το στομάχι και το πάγκρεας. Αποτελεί σημαντικό κομμάτι τόσο του αιμοποιητικού όσο και του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι λειτουργίες του περιλαμβάνουν την καταπολέμηση μικροβιακών λοιμώξεων, την απομάκρυνση γερασμένων κυττάρων του αίματος, και τον έλεγχο του αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων. Οι λειτουργίες αυτές δεν συντελούνται αποκλειστικά στο σπλήνα, και σε περίπτωση αφαίρεσης του σπληνός για οποιοδήποτε λόγο, το ήπαρ αναλαμβάνει τις περισσότερες από αυτές. 

Η συχνότερη πάθηση για την οποία απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση είναι το τραύμα σπληνός με αιμορραγία. Όλο και περισσότερο προσπαθούμε να αποφύγουμε την αφαίρεση του οργάνου, και εφόσον ο ασθενής δεν παρουσιάζει αιμοδυναμική αστάθεια ή άλλα τραύματα που να κάνουν το χειρουργείο απαραίτητο, απλά παρακολουθούμε στενά και υποστηρίζουμε με ορούς και μεταγγίσεις. Αν ο τραυματίας αποσταθεροποιηθεί παρά την καλύτερη δυνατή συντηρητική αγωγή, προχωράμε σε χειρουργική επέμβαση για αντιμετώπιση της αιμορραγίας. Σε περιορισμένους τραυματισμούς προσπαθούμε να σταματήσουμε μόνο την αιμορραγία χωρίς να προχωρήσουμε σε σπληνεκτομή, αλλά σε βαριές κακώσεις του οργάνου, αυτή είναι απαραίτητη. 

Η σημαντικότερη μη τραυματικής αιτιολογίας πάθηση που οδηγεί σε αφαίρεση σπληνός είναι τα αιματολογικά νοσήματα. Παθήσεις όπως ο Υπερσπληνισμός, δηλαδή η υπερλειτουργία του σπληνός με αποτέλεσμα καταστροφή των κυττάρων του αίματος, λεμφώματα, και καταστάσεις όπως η πορφυρία και η αιμολυτική αναιμία. Ο σπλήνας μπορεί να αποτελέσει επίσης εστία αποστημάτων, ανάπτυξης πρωτοπαθών και δευτεροπαθών όγκων. Πιο σπάνια μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση για αντιμετώπιση αυτόματης ρήξης, που μερικές φορές οφείλεται σε λοιμώξεις, ή και σε περιπτώσεις προβλημάτων με την αγγείωση του σπληνός.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Είναι προφανές ότι διαφορετικά προβλήματα συνοδεύονται από διαφορετικά συμπτώματα. Σε περίπτωση σοβαρού τραύματος ή αιμορραγίας γενικότερα, προεξάρχει η αιμοδυναμική αστάθεια, που εκδηλώνεται με ταχύπνοια, ταχυκαρδία και πτώση της αρτηριακής πίεσης. Ο πόνος είναι κοινό σύμπτωμα τόσο σε αιμορραγία όσο και σε αύξηση του μεγέθους του σπληνός. Η σπληνομεγαλία προκαλεί αίσθημα πλήρωσης της κοιλιάς, και ανορεξία λόγω μείωσης της χωρητικότητας του στομάχου, οδηγώντας σε απώλεια βάρους. Η υπερλειτουργία του σπληνός οδηγεί σε καταστροφή ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών αιμοσφαιρίων ή αιμοπεταλίων, προκαλώντας αντίστοιχα, αναιμία με εύκολη κόπωση, συχνές λοιμώξεις, ή μώλωπες και αιμορραγίες. 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Ο σπλήνας μπορεί να αυξηθεί δραματικά σε μέγεθος, καταλαμβάνοντας μέχρι και τη μισή κοιλιά σε καταστάσεις όπως η μυελοσκλήρυνση. Για να γίνει αντιληπτός στην κλινική εξέταση γενικά θα πρέπει το μέγεθος του να τριπλασιαστεί τουλάχιστον. Στην εξέταση του ασθενούς μπορεί να προέχουν τα σημεία του υπερσπληνισμού χωρίς άλλο εύρημα. Αιμορραγία και ρήξη σπληνός μπορεί να απεικονιστεί με υπερηχογράφημα μόνο, όμως η πιο ακριβής εξέταση είναι η αξονική τομογραφία. Ανάλογα με την περίσταση, μπορεί να χρειαστούν εξειδικευμένες αιματολογικές εξετάσεις όπως άμεση μικροσκόπηση αίματος και βιοψία μυελού των οστών. Αν υπάρχει μάζα στο σπλήνα που δίνει την υποψία μεταστατικής νόσου, κάνουμε τον αντίστοιχο έλεγχο (γαστροσκόπηση, κολονοσκόπηση κτλ) για διάγνωση της πρωτοπαθούς εστίας.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Οι περισσότερες από τις παραπάνω παθήσεις αντιμετωπίζονται χειρουργικά, αν είναι δυνατόν με λαπαροσκοπική επέμβαση. Ασθενείς με αιμορραγία αλλά σε σταθερή κατάσταση μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά. Μικρές αιμορραγίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με λαπαροσκοπική αιμόσταση και διάσωση του σπληνός. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις η μόνη λύση είναι η σπληνεκτομή. 

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ

Τα επινεφρίδια είναι μικροί ενδοκρινείς αδένες. Ανατομικά βρίσκονται στην άνω επιφάνεια του κάθε νεφρού. Παράγουν κορτιζόλη, αλδοστερόνη, ορμόνες παρόμοιες με την αδρεναλίνη, οιστρογόνα και ανδρογόνα. Αυτές οι ορμόνες είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, το μεταβολισμό του ύδατος και τα επίπεδα ηλεκτρολυτών στο σώμα,  καθώς και για την αντίδραση του οργανισμού στο στρες και το τραύμα. 

Οι περισσότερες από τις παραπάνω παθήσεις αντιμετωπίζονται χειρουργικά, αν είναι δυνατόν με λαπαροσκοπική επέμβαση. Ασθενείς με αιμορραγία αλλά σε σταθερή κατάσταση μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά. Μικρές αιμορραγίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με λαπαροσκοπική αιμόσταση και διάσωση του σπληνός. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις η μόνη λύση είναι η σπληνεκτομή. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Οι ασθενείς με παθολογία από τα επινεφρίδια μπορούν να εμφανίζουν μια σωρεία από διαφορετικά συμπτώματα, ανάλογα με τις ορμόνες που μπορεί να παράγονται, και το μέγεθος του όγκου που μπορεί να υπάρχει.
-Φαιοχρωμοκυττώματα: Παράγουν ορμόνες που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση και προκαλούν πονοκεφάλους, εφιδρώσεις, ταχυκαρδία και αρρυθμίες καθώς και γενικευμένο στρες. Τα επεισόδια συνήθως διαρκούν λίγα λεπτά.
-Όγκοι που παράγουν κορτιζόλη-Υπερπλασία φλοιού επινεφριδίων: Προκαλούν σύνδρομο  Cushing, που χαρακτηρίζεται από κεντρικού τύπου παχυσαρκία, διαβήτη, υπέρταση, πολλαπλές δερματικές ραγάδες και χαρακτηριστικό πανσεληνοειδές προσωπείο.
-Όγκοι που παράγουν αλδοστερόνη: Παρουσιάζονται με υπέρταση και ηλεκτρολυτικές διαταραχές, που μπορούν να οδηγήσουν σε αδυναμία, εύκολη κόπωση και άφθονη διούρηση
-Τυχαιώματα (Incidentaloma): Ανευρίσκονται τυχαία σε υπερηχογράφημα ή αξονική, και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ορμονικά ανενεργά. Όταν είναι μικρά σε μέγεθος, συνήθως κάτω από 4 εκατοστά, δε χρειάζονται αφαίρεση. Αν όμως παράγουν ορμόνες, είναι πάνω από 4 εκατοστά σε διάμετρο, ή υπάρχει υποψία για κακοήθεια, προχωράμε σε λαπαροσκοπική εινεφριδεκτομή.
Κακοήθεις όγκοι επινεφριδίων: Είναι σπάνιοι, αλλά συνήθως έχουν φτάσει σε μεγάλο μέγεθος κατά τη στιγμή της διάγνωσης, γι’ αυτό και αντιμετωπίζονται με ανοικτό χειρουργείο.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Το υπερηχογράφημα νεφρών έχει αρκετά καλή ευαισθησία στην απεικόνιση βλαβών των επινεφριδίων. Σχεδόν πάντα προχωράμε σε αξονική τομογραφία, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η μαγνητική τομογραφία, ή/και το σπινθηρογράφημα. Ειδικές ορμονολογικές εξετάσεις μας βοηθούν στη διάγνωση ορμονοπαραγωγών όγκων και στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

 Εφόσον υπάρχει υπερπαραγωγή ορμονών, ή ανησυχία για κακοήθεια, προχωράμε σε λαπαροσκοπική επινεφριδεκτομή. Αν χρειαστεί να αφαιρεθούν και τα δυονεπινεφρίδια, ο ασθενής έχει ανάγκη ορμονικής υποκατάστασης εφ’ όρου ζωής.