Σιγμοειδεκτομή Hartmann

Η επέμβαση Hartmann είναι μια επείγουσα χειρουργική επέμβαση που διενεργείται σε ασθενείς με βαριά εκκολπωματίτιδα. Επιβάλλεται για την αντιμετώπιση έντονης φλεγμονής, διάτρησης, ή αποφρακτικών όγκων στο ορθοσιγμοειδές κόλον. Ο σκοπός της επέμβασης είναι η όσο το δυνατόν ταχύτερη συντομότερη και απλούστερη αντιμετώπιση της βαριάς εκκολπωματίτιδας. 

Χειρουργείο οξεία εκκολπωματίτιδα
Σιγμοειδεκτομή-Τελική Κολοστομία

Τεχνική

Η επέμβαση μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά, αλλά συνήθως είναι απαραίτητο το κλασικό ανοικτό χειρουργείο. Ο λόγος έχει να κάνει με την κατάσταση που δημιουργεί την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης. Ένας αποφρακτικός καρκίνος οδηγεί σε μεγάλη διάταση του υπόλοιπου εντέρου. Το έντερο καταλαμβάνει όλο το χώρο της περιτοναϊκής κοιλότητας δυσχεραίνοντας τη διενέργεια λαπαροσκοπικής επέμβασης. Βαριά εκκολπωματίτιδα με περιτονίτιδα μπορεί να μην αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με λαπαροσκοπικές πλύσεις κοιλίας. Σε άτομα με επιπλοκές από εκκολπωματίτιδα, προηγούμενα επεισόδια φλεγμονής και η επακόλουθη επούλωση μπορεί να δυσχεράνουν τη διενέργεια της λαπαροσκοπικής επέμβασης. Μπορεί επίσης και να αυξήσουν τον κίνδυνο επιπλοκών λόγω τραυματισμού άλλων οργάνων. Σ αυτούς τους ασθενείς μπορεί επίσης να είναι δύσκολο να γίνει σωστή ογκολογική επέμβαση, αν υπάρχει υποψία συνύπαρξης κακοήθειας.

Είτε η επέμβαση γίνει μέσα από πολλές μικρές τομές ή από μια μεγάλη, οι αρχές παραμένουν οι ίδιες. Αφαιρούμε το πάσχον τμήμα του εντέρου, μαζί με το τροφοφόρο αγγείο του και όσο περισσότερους λεμφαδένες της περιοχής. Προσέχουμε να αποφύγουμε τραυματισμούς άλλων οργάνων, κυρίως του ουρητήρα, αλλά επίσης της ουροδόχου κύστης, λεπτού εντέρου, μήτρας και ωοθηκών. Τραυματισμός μεγάλων αγγείων μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές αιμορραγίες.

Κολοστομία

Το τμήμα του παχέος εντέρου πέραν αυτού που αφαιρείται συρράπτεται και παραμένει κλειστό μέσα στην πύελο. Το κεντρικό τμήμα το εντέρου καθηλώνεται με ραφές στο κοιλιακό τοίχωμα. Μέσα από αυτό αδειάζει το εντερικό περιεχόμενο σε ειδικό σάκο (κολοστομία.). Διενεργούμε επίσης εκτεταμένες πλύσεις κοιλίας, ώστε να μειωθεί όσο γίνεται περισσότερο το σηπτικό φορτίο. 

Συχνά στο γενεσιουργό αίτιο της πάθησης (εκκολπωματίτιδα, απόστημα, καρκίνος), συμμετέχουν και άλλα όργανα της κοιλίας. Το λεπτό έντερο, άλλα τμήματα του παχέος εντέρου, σκωληκοειδής, ωοθήκες κτλ. μπορεί να προσβληθούν. Εφόσον είναι απαραίτητο και δυνατό, τα προσβεβλημένα τμήματα αφαιρούνται μαζί με την πρωτοπαθή εστία. (en block). Αφού ολοκληρώσουμε τις πλύσεις κοιλίας και σταματήσουμε πιθανές εστίες αιμορραγίας, τοποθετούμε πολλαπλές παροχετεύσεις στην κοιλιά. Αυτές αδειάζουν την κοιλιά από υπολείματα αίματος και φλεγμονής, προς αποφυγή δημιουργίας αποστημάτων.

Αποκατάσταση

Μετά από μια τέτοια επέμβαση ο ασθενής τυπικά μεταφέρεται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Συχνά παραμένει σε καταστολή μέχρι να βγει από τη σηπτική κατάσταση. Ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης, μπορεί να χρειαστεί να παραμείνει στο νοσοκομείο για αρκετές ημέρες. Δεν είναι σπάνιες οι μετεγχειρητικές σηπτικές επιπλοκές.

Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμάται κανείς είναι ότι η κολοστομία δεν είναι κατ’ ανάγκη μόνιμη. Εφόσον έχει αντιμετωπισθεί επιτυχώς η αιτία (εκκολπωματίτιδα ή καρκίνος) και δεν υπάρχουν κίνδυνοι ή άλλες θεραπείες που πρέπει ν ακολουθήσει ο ασθενής, μπορεί να υποβληθεί σε επανεπέμβαση. Η αναστροφή της επέμβασης Hartmann προς αποκατάσταση συνέχειας του πεπτικού συστήματος μπορεί να γίνει περίπου 3 μήνες μετά την αρχική επέμβαση. 

Η αναστροφή επέμβασης Hartmann είναι μια ασφαλής επέμβαση που στοχεύει στη βελτίωση ποιότητας ζωής του ασθενούς και στην επιστροφή σε μια φυσιολογική καθημερινότητα. Πάντως σε πολλές περιπτώσεις αυτό δε συμβαίνει ποτέ λόγω προχωρημένης ηλικίας του ασθενούς, άλλων προβλημάτων που αυξάνουν τον χειρουργικό κίνδυνο, ή νόσου.