Τι είναι η γαστρεκτομή και με ποιες μεθόδους γίνεται

Η γαστρεκτομή είναι η θεραπεία εκλογής για τον καρκίνο στομάχου και μπορεί να γίνει με την κλασική ανοικτή μέθοδο, αλλά πλέον γίνεται σχετικά εύκολα με λαπαροσκοπική προσπέλαση, και με ρομποτική υποβοήθηση εφόσον είναι απαραίτητο.

Διλλήματα για μια γαστρεκτομή:

Μια διάγνωση καρκίνου στομάχου είναι ιδιαίτερα στρεσογόνα προς τον ασθενή. Πολύ συχνά η διάγνωση γίνεται με γαστροσκόπηση, όταν η πάθηση είναι ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Η ακριβής έκταση της νόσου πρέπει να ξεκαθαριστεί πριν την απόφαση για γαστρεκτομή. Τα συμπτώματα του καρκίνου στομάχου δεν είναι ειδικά, και μπορεί να υποδύονται γαστρίτιδα, έλκος ή δυσπεψία. Συχνά προϋπάρχει σημαντική απώλεια βάρους που προδιαθέτει σε διαταραχές επούλωσης και μετεγχειρητικές επιπλοκές. Όλα τα παραπάνω προβλήματα πρέπει να λυθούν ταυτόχρονα ώστε να μεγιστοποιηθούν τα ποσοστά επιτυχίας και να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος επιπλοκών από τη γαστρεκτομή (όπου μπορώ αλλά το keyword στην ονομαστική του ώστε να ταιριάζει με το πως το αναζητούν οι χρήστες και να αυξήσω το keyword density).

Πριν την επέμβαση

Τι Προεγχειρητικός-Ογκολογικός έλεγχος πρέπει να γίνει πριν από μια γαστρεκτομή

Για να εξακριβωθεί το στάδιο της νόσου, εκτός από την Γαστροσκόπηση, πρέπει να διενεργηθεί έλεγχος με Αξονική Τομογραφία Θώρακος και Άνω-Κάτω Κοιλιάς. Αν υπάρχουν αμφιβολίες για την ύπαρξη ηπατικών μεταστάσεων, γίνεται Μαγνητική Τομογραφία Ήπατος. Αν υπάρχει υποψία περιτοναϊκών εμφυτεύσεων, διενεργείται διαγνωστική λαπαροσκόπηση και λήψη δειγμάτων για κυτταρολογική εξέταση.

Προεγχειρητική χημειοθεραπεία (Neo-adjuvant)

Πολλαπλές μελέτες έχουν αποδείξει την κεφαλαιώδη σημασία της προεγχειρητικής χημειοθεραπείας στον καρκίνο του ανώτερου γαστρεντερικού πριν από μία γαστρεκοτμή. Σκοπός είναι ο περιορισμός της έκτασης του καρκίνου, και η επίτευξη καλύτερου ογκολογικού αποτελέσματος μετά την γαστρεκτομή. Ο συνδυασμός προεγχειρητικής χημειοθεραπείας, ογκολογικής γαστρεκτομής και μετεγχειρητικής χημειοθεραπείας, αυξάνει τα ποσοστά επιβίωσης από τον καρκίνο στομάχου, και μειώνει την πιθανότητα υποτροπής της νόσου.

Προετοιμασία για γαστρεκτομή

Η γαστρεκτομή είναι μια χειρουργική επέμβαση ιδιαίτερα αυξημένης βαρύτητας, με πιθανότητα μετεγχειρητικών προβλημάτων και επιπλοκών. Πολλά από αυτά τα προβλήματα οφείλονται στην κακή κατάσταση θρέψης λόγω μειωμένης πρόσληψης πρωτεϊνών, βιταμινών και ιχνοστοιχείων. Οι ελλείψεις αυτές πρέπει να αποκατασταθούν πριν να προχωρήσουμε σε γαστρεκτομή. Ο τρόπος που το επιτυγχάνουμε εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του ασθενούς και το πλάνο θεραπείας. Συμπληρώματα πρωτεϊνών και βιταμινών από το στόμα είναι η ιδανική μέθοδος αποκατάστασης. Σε άτομα που δυσκολεύονται να πάρουν τα συμπληρώματα από το στόμα, μπορεί να γίνει λαπαροσκοπική τοποθέτηση νηστιδοστομίας. Μπορούμε έτσι να χορηγήσουμε μεγάλες ποσότητες τροφής απευθείας στο έντερο, χωρίς παρενέργειες όπως ναυτία, δυσανεξία και εμετοί. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις υπάρχει και η δυνατότητα ολικής παρεντερικής διατροφής. Η προετοιμασία του ασθενούς περιλαμβάνει διερεύνηση και αντιμετώπιση άλλων προβλημάτων υγείας πχ καρδιολογικών, αναπνευστικών, αναιμίας κτλ.

Η Επέμβαση

Πως γίνεται η Γαστρεκτομή:

Στη Γαστρεκτομή ανάλογα με την εντόπιση του καρκίνου, αφαιρείται μέρος του στομάχου (Υφολική Γαστρεκτομή) ή ολόκληρο το στομάχι (Ολική Γαστρεκτομή), μαζί με τα αγγεία και τους λεμφαδένες. Στη συνέχεια το έντερο ενώνεται με το υπόλειμμα του στομάχου, ή απευθείας με τον οισοφάγο. Υπάρχουν 2 διαφορετικές τεχνικές για την αποκατάσταση του εντέρου, Billroth 2 και Roux en Y. Η πρώτη ενέχει λιγότερες χειρουργικές επιπλοκές, αλλά μπορεί να έχει επακόλουθο βαριά γαστρίτιδα λόγω έγχυσης χολής εντός του στομάχου, ενώ η δεύτερη είναι λίγο πιο πολύπλοκη και αυξάνει την πιθανότητα επιπλοκών, αλλά έχει καλύτερο λειτουργικό αποτέλεσμα και μετεγχειρητική ποιότητα ζωής. Μπορεί επίσης να κριθεί απαραίτητη η τοποθέτηση καθετήρα σίτισης εντός του εντερικού σωλήνα, που χρησιμοποιείται μέχρι να μπορεί ο ασθενής να σιτίζεται κανονικά από το στόμα.

γαστροκτομή λαπαροσκοπική
πως γίνεται μια γαστρεκτομή (λαπαροσκοπική)

Η επέμβαση μπορεί να είναι περίπλοκη, και ενέχει τον κίνδυνο αιμορραγίας, ενώ υπάρχει πάντα η πιθανότητα κακής επούλωσης με αποτέλεσμα διαφυγή εντερικού περιεχομένου. Το κυριότερο επακόλουθο είναι η πλήρης αλλαγή της ανατομίας του γαστρεντερικού, με αποτέλεσμα απώλεια βάρους, διαταραχές απορρόφησης βιταμινών και ηλεκτρολυτών, σύνδρομα δυσαπορρόφησης με κυριότερο το σύνδρομο dumping. Τα περισσότερα προβλήματα βελτιώνονται μετά από 12 μήνες περίπου, και είναι διαχειρίσιμα με σωστή διαιτολογική υποστήριξη.

Στην ανοικτή Γαστρεκτομή η οποία αποτελεί τηνπαραδοσιακή προσπέλαση για τη θεραπεία καρκίνου στομάχου, γίνεται με μια μεγάλη τομή στο άνω μέρος της κοιλιάς. Σε σύγκριση με τις άλλες τεχνικές γαστρεκτομής, συνήθως συνοδεύεται από αρκετό πόνο και παρατεταμένη παραμονή στο νοσοκομείο. Η νοσηλεία διαρκεί 10-14 ημέρες, και μετά το εξιτήριο μπορεί να απαιτηθεί περαιτέρω συμπληρωματική σίτιση. Σήμερα έχουμε στη διάθεσή μας νεότερες τεχνικές γαστρεκτομής με κυριότερη την Λαπαροσκοπική και τη Ρομποτική Γαστρεκτομή (βλέπε παρακάτω) οι οποίες όταν εφαρμόζονται από Χειρουργούς με μεγάλη εμπειρία και εξειδίκευση τότε μειώνονται σημαντικά τα μειονεκτήματα από την ανοικτή γαστρεκτομή ενώ ταυτόχρονα επιτυγχάνεται και καλύτερο ογκολογικό αποτέλεσμα.

Νεότερες τεχνικές

Λαπαροσκοπική Γαστρεκτομή

Η λαπαροσκοπική γαστρεκτομή είναι η προτιμώμενη επέμβαση θεραπείας καρκίνου στομάχου, από χειρουργούς με εξειδίκευση στη Χειρουργική Ογκολογία του Γαστρεντερικού και στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική.

Ολόκληρη η επέμβαση γίνεται μέσα από 4-5 τομές στην κοιλιά, της τάξης του μισού με ενός εκατοστού. Στο τέλος της επέμβασης μια από τις τομές επεκτείνεται στα 3-4 εκατοστά για να αφαιρεθεί το τμήμα του στομάχου που περιέχει τον καρκίνο.

Η Λαπαροσκοπική Γαστρεκτομή προσφέρει άριστο ογκολογικό αποτέλεσμα, με ελάχιστο πόνο. Ο λεμφαδενικος καθαρισμός είναι εξίσου καλός, αν όχι καλύτερος με δεδομένη την μεγέθυνση του οπτικού πεδίου που επιτρέπει η χρήση της λαπαροσκοπικής ψηφιακής κάμερας υψηλής ανάλυσης. Η αποκατάσταση του γαστρεντερικού με οποιαδήποτε τεχνική (Billroth II ή Roux en Y), είναι σχετικά απλή με τα υπάρχοντα τεχνολογικά εργαλεία. Με τη λαπαροσκοπική γαστρεκτομή είναι εφικτό ο πάσχοντας από καρκίνο στομάχου να μπορεί να σιτιστεί άμεσα, και να πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο σε 3-4 ημέρες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Το πλεονέκτημα του ελάχιστου μετεγχειρητικού πόνου και του γενικά λιγότερου χειρουργικού στρες, έχει το πλεονέκτημα της ταχύτερης ανάρρωσης και της ταχύτερης επιστροφής στις συνήθεις ασχολίες. Το αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής του καρκινοπαθούς, και η θετική επίδραση στην ψυχολογία του ασθενούς είναι κεφαλαιώδους σημασίας.

Ρομποτική Γαστρεκτομή

Η Ρομποτική Γαστρεκτομή γίνεται με την εφαρμογή χειρουργικού ρομπότ για υποβοήθηση της γαστρεκτομής μέσα από λαπαροσκοπικές τομές. Η Ρομποτική Γαστρεκτομή έχει κάποια πλεονεκτήματα ακόμα και σε σχέση με τη Λαπαροσκοπική Γαστρεκτομή. Επιτρέπει ακόμα πιο ακριβή λεμφαδενικό καθαρισμό, και πιθανώς να βελτιώνει το ογκολογικό αποτέλεσμα. Μειώνει επίσης την πιθανότητα αιμορραγίας. Αυτό οδηγεί σε μειωμένη ανάγκη για μεταγγίσεις προϊόντων αίματος. Οι μεταγγίσεις στην Ογκολογική Χειρουργική είναι απαραίτητες, αλλά είναι επίσης γνωστός παράγοντας κινδύνου για προβλήματα επούλωσης. Η Ρομποτική Γαστρεκτομή, μέσω της μείωσης των μεταγγίσεων, βοηθά στην καλύτερη επούλωση και ανάρρωση τόσο από τη χειρουργική επέμβαση, όσο και από τη θεραπεία του καρκίνου στομάχου γενικότερα.

Μετά την επέμβαση

Τι Μετεγχειρητική αγωγή λαμβάνεται;

Άμεσα μετεγχειρητικά μπορεί να χρειαστεί θεραπεία με αντιβιώσεις, αναλγητικά και αντιπηκτικές ενέσεις για μερικές εβδομάδες.

Ανάρρωση μετά τη γαστρεκτομή

Η γαστρεκτομή, είτε γίνει με την ανοικτή μέθοδο είτε με την λαπαροσκοπική ή ρομποτική, είναι χειρουργείο ιδιαίτερα μεγάλης βαρύτητας, που ταλαιπωρεί αρκετά τον πάσχοντα. Η ανάρρωση είναι αργή και μπορεί να περάσουν μήνες μέχρι ο ασθενής να επιστρέψει σε μια σχετικά φυσιολογική κατάσταση. Αρχικά ακολουθείται ειδική διατροφή χειρουργείων ανώτερου γαστρεντερικού. Ο ασθενής τρώει υδαρείς-κρεμώδεις τροφές για 2 εβδομάδες, αλεσμένες τροφές για 2 εβδομάδες, αλεσμένες τροφές για άλλες 2 εβδομάδες και στη συνέχεια τροφές φυσιολογικής σύστασης. Ταυτόχρονα μπορεί να χορηγείται ειδική τροφή μέσω της νηστιδοστομίας σίτισης. Τα γεύματα είναι σημαντικά μικρότερα λόγω αφαίρεσης μέρους ή όλου του στομάχου. Οι ασθενείς εκπαιδεύονται να καταναλώνουν συχνά μικρά γεύματα υψηλής διατροφικής αξίας, και χαμηλής περιεκτικότητας σε σάκχαρα.

Χρειάζεται Μετεγχειρητική χημειοθεραπεία (Adjuvant) μετά από την γαστρεκτομή;

Μετά από πάροδο 2 εβδομάδων περίπου αναμένεται η έκδοση ιστολογικής εξέτασης, η οποία επιτρέπει την εκτίμηση του βαθμού επιτυχίας της γαστρεκτομής (ογκολογική εκτομή R0, αριθμός συνολικών και διηθημένων λεμφαδένων κτλ). Συνήθως μετά από ανάρρωση μερικών εβδομάδων οι ασθενείς υποβάλλονται σε συμπληρωματική χημειοθεραπεία για ολοκλήρωση του θεραπευτικού σχήματος βάσει διεθνών πρωτοκόλλων.

Μετεγχειρητική παρακολούθηση

Η μακροχρόνια παρακολούθηση μετά από γαστρεκτομή (ακόμα κι αν γίνει με τη λαπαροσκοπική ή την ρομποτική μέθοδο) για καρκίνο στομάχου γίνεται από ογκολόγο και χειρουργό. Περιλαμβάνει επανέλεγχο με γαστροσκόπηση, αξονική τομογραφία και εξετάσεις αίματος με καρκινικούς δείκτες. Ο επανέλεγχος γίνεται ανά εξάμηνο για τα πρώτα 2 χρόνια, και στη συνέχεια ανά έτος ως τη συμπλήρωση 5ετίας από την επέμβαση.